Herdenking Maarten Maartens

DSC_7361 UitsnedeZaterdag 26 september 2015

Herdenking Maarten Maartens

De Nederlandse schrijver Maarten Maartens staat centraal bij het concert in de Maartenskerk op zaterdag 26 september a.s. Het is namelijk 100 jaar geleden dat hij stierf, en om dit te gedenken wordt er een aantal literaire manifestaties georganiseerd in het Maarten Maartenshuis op de Utrechtse Heuvelrug. Muziek in de Maartenskerk heeft deze gelegenheid aangegrepen om in het openingsconcert van het seizoen 2015-2016 deze schrijver te gedenken, met als hoogtepunt ongetwijfeld de wereldpremière van enkel liederen waarvan de teksten van Maarten Maartens zijn. Componist René Samson koos drie liederen uit de bundel “A Sheat of Sonnets”, die vertolkt gaan worden door de bariton Mattijs van der Woerd met Shuann Chai aan de vleugel. Waarlijk een unicum in de Doornse Maartenskerk! Het concert zal verder een aantal muziekstukken, in het bijzonder liederen, omvatten van tijdgenoten en componisten waarmee de schrijver goed bevriend was.

Huib Ramaer zal als verteller het verband tussen deze muziekstukken leggen. Als intermezzo bij de liederen speelt Shann Chai de Fantasie in c-gr. opus 17 van Robert Schumann.

Het concert begint om 20.00 uur, maar om 19.30 uur zal een korte toelichting op het leven van de schrijver worden gegeven door dr. Bouwe Postmus, voorzitter van de Stichting Maarten Maartens. Deze toelichting zal ook in de Maartenskerk plaatsvinden.

Muziek

Maarten Maartens staat centraal in de eerste helft van dit programma: met behulp van brieven en persoonlijke notities van Maartens wordt het verhaal verteld van zijn vriendschap met bekende Engelse schrijvers uit zijn tijd die hij bewonderde of met wie hij regelmatig correspondeerde, zoals:
– John Keats (1795-1821)
– William Makepeace Thackeray (1811-1863)
– Algemon Charles Swinburne (1837-1909)
– Thomas Hardy (1840-1928)
– Rudyard Kipling (1865-1939)

Door Mattijs van de Woerd is een selectie gemaakt van liederen van Engelse componisten op teksten van deze schrijvers. Op het programma staan werken van onder anderen Edward Elgar (1857-1934), Frank Bridge (1879-1941), Ralph Vaughan Williams (1872-1958), Gerald Finzi (1901-1956) en William Walton (1902-1983).

Dit gedeelte van het programma wordt afgesloten met de eerste uitvoering van drie liederen van de Nederlandse componist René Samson (1948) op sonnetten uit de gedichtenbundel  A Sheaf of Sonnets (1888) van J.M.W. Schwartz (die aan het begin van zijn literaire carrière nog onder zijn eigen naam publiceerde). Deze composities zijn geschreven in opdracht van de Stichting Maarten Maartens ter gelegenheid van zijn 100e sterfjaar.

Na de pauze worden werken uitgevoerd van twee componisten met wie Maartens grote affiniteit had:

Robert Schumann – Fantasie in C-groot op.17 voor piano solo (1836), 1e deel (waarin een citaat voorkomt uit Beethovens liederencyclus ‘An die ferne Geliebte’)
Ludwig van Beethoven –  liederencyclus ‘An die ferne Geliebte’ op. 98 (1816)

Maarten Maartens over Beethoven:
“Beethoven’s music is so supremely beautiful that even the musically ignorant can enjoy its beauty. It is the highest recognition a genius can achieve when he thus penetrates to all.”

Musici

Mattijs van de Woerd – bariton
Shuann Chai – piano
René Samson – componist
Huib Ramaer – verteller

Mattijs van de Woerd studeerde bij Sylvia Schlüter, Margreet Honig, Barbara Bonney, Sir Thomas Allen, Rudolf Jansen en Roger Vignoles. In 2001 won Mattijs de Vriendenkrans (prijs van de Vereniging Vrienden van het Concertgebouw en het Koninklijk Concertgebouworkest) en de Concertgebouwprijs. In 2003 werd hem de eerste prijs van de Wigmore Hall International Song Competition in Londen toegekend. Mattijs van de Woerd trad op met de Nederlandse Opera, Nationale Reisopera, Opéra La Monnaie Brussel, Koninklijk Concertgebouworkest, Nederlandse Bachvereniging, Radio Filharmonisch Orkest, Deutsches Symphonie Orchester Berlin, Combattimento Consort, NHK Symphony Orchestra Tokyo, Orkest van de 18e Eeuw, ASKO Ensemble en vele andere ensembles en orkesten in binnen- en buitenland. Daarnaast is hij veelvuldig te beluisteren in liedrecitals; in 2004 maakte hij zijn debuut in de Vocale Serie van het Concertgebouw, begeleid door pianist Graham Johnson. In 2011 en 2012 maakte hij samen met pianiste Shuann Chai concertreizen door China. Als zanger en arrangeur maakt hij deel uit van het oude-lichte-muziekcollectief Frommermann en is hij lid van kunstenaarscollectief Splendor Amsterdam.

Shuann Chai studeerde aan het Oberlin College en behaalde haar masterexamens aan het New England Conservatory in Boston en aan het Koninklijk Conservatorium in Den Haag. In 2010 ontving ze een studiebeurs voor het Banff Centre in Canada. Hier was ze een van de acht pianisten, die mee mochten doen aan de prestigieuze Beethoven-masterclass van Anton Kuerti. In 2012 en 2103 werd ze hier uitgenodigd als Artist-in-residence. Haar eerste solo-CD met sonates van Beethoven op fortepiano kwam uit in 2011 en werd goed ontvangen. Naast haar concertpraktijk wordt Shuan Chai steeds meer gevraagd als docent. Ze heeft masterclasses geleid en lessen gegeven op conservatoria en universiteiten in China, Noorwegen, Taiwan, Engeland en Amerika.

René Samson was vele jaren werkzaam als chemicus en tevens actief als fluitist. Op zijn veertigste begon hij te componeren. Daartoe nam hij lessen bij Leo Samama en Klaas de Vries. Sinds 1998 wordt zijn werk regelmatig uitgevoerd, op diverse podia in Nederland, onder andere door het Amsterdam Bridge Ensemble (een CD van zijn kamermuziek gespeeld door het ABE werd in muziektijdschrift Luister met een 10 bekroond), Amsterdam Sinfonietta, Holland Symfonia, het Cristofori Piano Quartet, het Lumaka Ensemble, het Valerius Ensemble, het Aurelia Saxofoonkwartet, en de zangers Marcel Beekman, Wilke te Brummelstroete, Ken Gould, Valérie Guillorit, Charlotte Riedijk en Mattijs van de Woerd, de pianisten Paolo Giacometti en Shuann Chai en contrabassist Rick Stotijn. Hij schreef een avondvullende opera Het ware geweld op een oorspronkelijk libretto van Olaf Mulder.

Huib Ramaer treedt regelmatig op als verteller of acteur in muziekproducties met een theatrale omlijsting, zoals ‘Slapen zonder Schumann’ (Gergiev Festival 2008) of L’Histoire du Soldat (Nationaal Jeugd Orkest, Gelders Muziekzomer 2009). De Nederlandse Bach Vereniging vroeg hem voor een programma over Anna Magdalene en de familie Bach. In het Concertgebouw te Amsterdam presenteerde hij de serie Kunst van het Luisteren. Huib Ramaer is een veel gevraagde presentator en inleider bij concerten en is tegenwoordig als docent muziekgeschiedenis verbonden aan de Hogeschool voor de Kunsten ArtEZ.

Maarten Maartens

Maarten Maartens, pseudoniem van Jozua Marius Willem van der Poorten Schwartz (Amsterdam, 15 augustus 1858 – Doorn, 3 augustus 1915) was een Nederlandse schrijver die in het Engels schreef.
Hij had een deel van zijn jeugd in Engeland doorgebracht en in het voorwoord van zijn eerste boek, de gedichtenbundel The Morning of a Love and Other Poems (1885), schrijft hij over zijn keuze voor het Engels als schrijverstaal: “I have dared to write in the language I love best”. Dit werd hem overigens in Nederland niet in dank afgenomen; befaamd in vooral Engeland, Amerika en Duitsland bleef hij in zijn eigen land een miskend figuur. De naam Maarten Maartens werd gekozen, zoals hij zelf zegt, “merely because it was an alias with a Dutch look that English readers might possibly be able to pronounce”.

In de jaren tussen 1885 en 1914 schreef hij veertien romans, talloze korte verhalen, enkele gedichtenbundels en twee tragedies. Zijn eerste grote roman, The sin of Joost Avelingh, maakte  hem beroemd, maar zijn reputatie, vooral in Engeland, werd definitief gevestigd met zijn vierde roman, God’s Fool, uit 1892.

In 1905 ontving hij een eredoctoraat van de University of Aberdeen en twee jaar later van de University of Western Pennsylvania in Pittsburgh, waar hij op uitnodiging van Andrew Carnegie de opening van The Carnegie Institute bijwoonde. In New York was hij een van de gastsprekers op een vredescongres en door president Roosevelt werd hij ontvangen op het Witte Huis.

In 1883 trouwde hij met zijn nicht Anna van Vollenhoven. Het geluk van dit huwelijk werd echter overschaduwd door haar slechte gezondheid, die na de geboorte van hun dochter Ada alleen maar verergerde. Overal in Nederland en in het buitenland werd genezing gezocht, maar geen doktershulp of verblijf o.a.  in sanatoria in de Rivièra, in Zwitserland mocht baten. De zomers werden meestal doorgebracht in Nederland, achtereenvolgens in kasteel Lunenburg in Neêrlangbroek, kasteel Zuylestein in Leersum en Huize De Bunt in Driebergen, totdat hij in 1903 op het al in 1884 aangekocht landgoed De Zonheuvel naar eigen ontwerp een buitenhuis liet bouwen, waar hij tot zijn dood in 1915 heeft gewoond.  Inmiddels was een sombere, melancholieke ondertoon het leven van Maartens steeds meer gaan beïnvloeden. Ook hij leed onder een zwakke gezondheid en nadat hij aanvankelijk met volle teugen had kunnen genieten van zijn succes als schrijver en van de lovende kritieken die hem ten deel vielen, betekenden zijn literaire roem en aanzien in het buitenland steeds minder voor hem. Al in 1899 had de door hem verfoeide Boerenoorlog hem van zijn geliefde Engeland doen vervreemden, maar vooral door de voorboden en het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog raakte hij in een depressie. De contacten met zijn buitenlandse vrienden waren verbroken en met bloedend hart volgde hij de gebeurtenissen van de oorlog. Op 3 augustus 1915 overleed hij op de leeftijd van bijna 57 jaar. Zijn vrouw Anna, die nog veel meer met haar gezondheid tobde dan hij, overleefde hem negen jaar.

Na de dood van haar moeder, in 1924, nam Ada van der Poorten Schwartz het initiatief om aan de Zonheuvel een sociale bestemming te geven. Zij maakte van het huis een internationaal centrum voor de jeugd en gaf het de naam Maarten Maartenshuis. De benedenverdieping bleef intact ter nagedachtenis van haar vader, de eerste en tweede verdieping werden ingericht als verblijfplaats voor  jeugdgroepen uit binnen- en buitenland. Dit werk werd na haar dood, in 1944, voortgezet door de door haar opgerichte Stichting De Zonheuvel, maar in 1974 werd het huis verkocht aan het Slotemaker de Bruïne Instituut. Sinds 1976 bewaakt de Stichting Maarten Maartens het culturele erfgoed van Maarten Maartens. In september 2015 zal uitgebreid aandacht besteed worden aan het 100e sterfjaar van Maartens, met onder andere een symposium, concert en andere activiteiten in de directe omgeving van het Maarten Maartenshuis.

DSC_7352

 

www.maartenmaartens.nl         Flyer Herdenking 100ste sterfjaar       algemene aankondiging MM 2015